Terminy fachowe

Pszczelnictwo – nauka o pszczelarstwie

Pszczelarstwo – praktyczne zajmowanie się chowem lub hodowlą pszczół

Plaster pszczeli – zbudowana z wosku część gniazda pszczelego, składająca się z komórek pszczelich (plaster pszczeli), trutowych (plaster trutowy) lub obu rodzaju tych komórek, wraz z komórkami przejściowymi. We współczesnej gospodarce pasiecznej plaster odbudowywany jest na węzie, umieszczonej w ramce na osnowie z drutu

Węza – środkowa ściana plastra – na gładkim arkuszu wosku wyciśnięte zaczątki (denka) komórek pszczelich, lub trutowych – węza pszczela lub trutowa

Ramka - drewniana, zewnętrzna konstrukcja służąca do zawieszania plastra w ulu

Rodzina pszczela – tworzy ją matka i kilkadziesiąt tysięcy robotnic (także w pewnym okresie – do kilkuset trutni) zamieszkujące gniazdo pszczele

Gniazdo pszczele - zabudowane plastrami woskowymi wnętrze ula

Pień pszczeli – stare określenie wywodzące się z okresu bartnictwa, oznaczające rodzinę pszczelą w ulu

Rój - oddzielona część rodziny pszczelej wraz z matką (matkami), a często i trutniami, podczas podziału, efektem czego jest naturalne rozmnażanie się pszczół. Rój osadza się najczęściej na gałęzi drzewa i wisi przez pewien czas w postaci grona rojowego. Z chwilą złapania go przez pszczelarza i osadzenia w ulu lub naturalnego osiedlenia się np. w dziupli drzewa, po rozpoczęciu budowy plastrów i rozpoczęcia czerwienia przez matkę, rój staje się rodziną pszczelą

Czerwienie – składanie jajeczek przez matkę lub robotnice – trutówki fizjologiczne, do komórek pszczelich lub trutowych

Czerw – wszystkie stadia rozwojowe (jaja, larwy, przedpoczwarki i poczwarki) pszczoły z wyjątkiem owada dorosłego (imago)

Czerw otwarty – niezasklepiony – jaja oraz larwy pszczele

Czerw zakryty – zasklepiony – ostatnie stadium larwy, tzw. larwy przędzące, przedpoczwarki oraz poczwarki do imago

Czerw pszczeli – czerw pszczół robotnic

Czerw trutowy - czerw trutni

Czerw garbaty- czerw trutowy rozwijający się w komórkach pszczelich

Imago – dojrzała postać pszczoły robotnicy, matki lub trutnia

Półtrutnie - trutnie powstałe z czerwiu garbatego, nieco mniejsze w porównaniu z rozwijającymi się w komórkach trutowych

Matka trutowa – nieunasieniona matka pszczela składająca jaja niezapłodnione, z których wylęgają się trutnie

Matka strutniała - unasieniona, składająca wyłącznie lub częściowo jaja niezapłodnione. Powodem, tego może być wyczerpanie się lub zamarcie plemników w zbiorniczku nasiennym, spowodowane starością lub przebytymi chorobami

Trutówki anatomiczne - pszczoły robotnice, którym wskutek nadmiernego spożycia mleczka pszczelego i niedoboru lub braku substancji matecznej oraz wystąpienia nastroju rojowego rozwinęły się jajniki

Trutówki fizjologiczne – czerwiące trutówki anatomiczne

Kłąb zimowy – rodzina pszczela obsiadająca gniazdo w formie kuli poprzedzielanej plastrami

Susz – woszczyna – stare, wycofane i wycięte z ramek plastry lub kawałki plastrów, przeznaczone do przetopienia w celu oddzielenia czystego wosku od innych zanieczyszczeń tzw. zboin

Zboiny - zanieczyszczenia powstające przy wytapianiu wosku z suszu. Składają się z: kału larw, oprzędu larw, koszulek, pierzgi i innych zanieczyszczeń

Matecznik - komórka o jednorazowym przeznaczeniu, służąca wyłącznie do wychowu matki pszczelej

Miseczka matecznikowa – zaczątek matecznika

Matecznik wygryziony - z którego wygryzła się matka pszczela, odcinając żuwaczkami wieczko matecznika

Matecznik zgryziony – zniszczony przez robotnice na skutek:

1. zażądlenia poczwarki przez matkę

2. zamarcia poczwarki

3. zlikwidowania nastroju rojowego przez wystąpienie silnego wziątku

Miodnia – część gniazda pszczelego oddzielona, od rodni i przeznaczona do gromadzenia miodu

Rodnia- część gniazda pszczelego przeznaczona do czerwienia przez matkę

Pasieka – ule z rodzinami pszczelimi, wyposażenie, budowle pasieczne zlokalizowane na pasieczysku

Pasieczysko - miejsce stacjonowania pasieki, inaczej zwane toczkiem

Zaperzenie – wydalanie przez pszczoły kału w gnieździe w okresie zimowania, spowodowane niewłaściwym przebiegiem zimowi (choroby, zły pokarm niepokojenie rodzin)

Dokarmianie - uzupełnianie niezbędnych zapasów w gnieździe rodziny pszczelej.

Podkarmianie (pobudzające) – wywołanie w rodzinie pszczelej złudzenia występowania naturalnego pożytku w przyrodzie. Stosujemy w celu wywołania lub zwiększenia, czerwienia, co przyspiesza rozwój rodziny pszczelej

Krata odgrodowa – przegroda (blaszana lub plastykowa) z otworami o szerokości 4,3 mm uniemożliwiającymi przejście przez nie matkom oraz trutniom

Pożytek pszczeli – występowanie w przyrodzie nektaru, spadzi lub pyłku (odpowiednio – pożytek nektarowy, spadziowy lub pyłkowy)

Wziątek pszczeli - przynoszony przez pszczoły do ula pożytek

Pyłek- plemniki roślin produkowane przez pylniki, zbierane przez pszczoły w formie obnóży, służące pszczołom głównie jako pokarm białkowy

Obnóża- grudki pyłku formowane na goleniach trzeciej pary odnóży robotnic i przynoszone do ula

Pierzga - obnóża złożone do komórek pszczelich, ubite, zmieszane z miodem i zakiszone

Nakrop – nektar przyniesiony przez robotnice w wolach, nieco zagęszczony i przerobiony oraz złożony w komórkach dolnych części plastrów

Miód patoka – dojrzały miód w stanie płynnym

Miód krupiec – dojrzały miód skrystalizowany

Miód poszyty- zasklepiony cienką warstwą wosku

Kand - ciasto miodowo-cukrowe służące do podkarmiania, stosowane najczęściej przy wychowie matek pszczelich

Spadź – słodka wydalina (kał) mszyc lub czerwców, powstała przez przefiltrowanie w ich organizmie soków roślin w celu wykorzystania białka

Liczba diastazowa – parametr określający aktywność enzymów zawartych w miodzie (głównie α-amylazy i inwertazy dostającej się do miodu z organizmów pszczół, nektaru lub spadzi). Jest ona wyrażana jako liczba cm3 1% roztworu skrobi zhydrolizowanego w czasie 1 godziny przez enzymy obecne w 1g miodu w temperaturze 40±0,2 °C.
Liczba diastazowa w miodzie według skali Schade nie powinna wynosić mniej niż 8. W miodach akacjowych i rzepakowych wartość ta może wynosić od 10 do 15, natomiast w miodach lipowych, gryczanych oraz spadziowych – od 28 do 30.
Zbyt niska liczba diastazowa może oznaczać, że miód był podgrzewany w temperaturze powyżej 40 °C (np. w celu zwiększenia klarowności), co mogło spowodować inaktywację enzymów. Może ona świadczyć również o zafałszowaniu miodu sacharozą.